In de huidige rashondenfokkerij vormen erfelijke afwijkingen het gesprek van alledag. In elke populatie zien we stoornissen en gebreken die onmiskenbaar een erfelijke basis hebben. Het lijkt wel alsof erfelijke afwijkingen vandaag een groter probleem vormen dan ooit tevoren. We krijgen bovendien de indruk dat we te maken te hebben met een alsmaar groeiend probleem waarvan we de volle omvang nauwelijks overzien.
In grote lijnen zijn deze indrukken correct. De erfelijk bepaalde stoornissen en gebreken zijn zichtbaar en tastbaar aanwezig. In aantal en in frequentie nemen ze alleen maar toe. En in de toekomst zullen we situaties beleven die ernstiger zijn dan wat er vandaag aan de hand is of wat we tot nu toe mochten meemaken. Kortom, er zijn gegronde redenen voor een heroverweging van het fokkerijbeleid dat we tot nu toe voor onze rashonden meenden te moeten voeren. Alvorens tot deze heroverweging te komen moeten we eerst enkele kanttekeningen plaatsen.

Overwegingen vanuit het milieu.
Een deel van de gebleken stijging in aantal en in frequentie van de erfelijke afwijkingen komt voor rekening van optische effecten. Door onze toegenomen kennis en onze verbeterde technische mogelijkheden kunnen wij de stoornissen en gebreken eerder en eenduidiger onderkennen en definiëren. Door de daaruit voortvloeiende betere identificatie van individuele gevallen, krijgen we een beter inzicht in de erfelijke basis van de afwijkingen. We zien dat een deel van de toename, zoals wij die beleven, wordt veroorzaakt door ons toegenomen waarnemen. We zijn vaker en beter in staat om de aard en de omvang van onze problemen te onderkennen en te begrijpen.
Tot zover, moeten we vaststellen, bewees de wetenschap ons goede diensten. We werden in de gelegenheid gesteld onze problemen beter in kaart te brengen zodat we ze vervolgens zouden kunnen elimineren.
Spijtig genoeg kozen we maar al te vaak voor een meer op de korte termijn gerichte oplossing.
Onze nieuw-verworven kennis en inzicht leidde tevens tot betere methodieken van herstel (reparatie) van de stoornissen en gebreken. In nogal wat situaties bleken we zelfs bereid om met therapieën, gericht op het onderdrukken van de symptomen, genoegen te nemen.
Heel systematisch hebben we de natuurlijke selectie tegen allerlei afwijkingen uitgeschakeld.
We hebben dieren, die erfelijk belast waren, in de gelegenheid gesteld aan de voortplanting deel te nemen om zo hun schadelijke genen te verspreiden.
Het uitschakelen of sterk terugdringen van de natuurlijke selectie heeft nog andere gevolgen, die meestal minder zichtbaar, maar die daarom niet minder ernstig zijn. Het betreft de kenmerken levensvatbaarheid (vitaliteit) en vruchtbaarheid (fertiliteit).
Natuurlijke selectie leidt tot individuen die aangepast zijn aan het milieu waarin ze geacht worden te functioneren. Individuen, die niet of onvoldoende zijn "aangepast", zullen minder vitaal en minder fertiel zijn. Ze zullen daardoor niet, of in verminderde mate, bijdragen aan de volgende generatie. De verspreiding van hun "slechte" genen wordt op deze wijze belemmerd of zelfs verhinderd.
Onze toegenomen kennis en kunde maakt het ons mogelijk om op deze essentiële punten deze natuurlijke selectiedruk weg te nemen. Dit gaat zeer ver. Het loopt uiteen van het aanbieden van speciale diëten aan fokdieren met een gestoorde fysiologie of energiehuishouding, tot en met het systematisch en structureel toepassen van kunstmatige inseminatie en keizersneden bij rassen die zich kennelijk niet meer normaal kunnen voortplanten.
Daar, waar wij erfelijke tekortkomingen met milieumaatregelen compenseren, met het doel de betreffende dieren alsnog voor de fok te gebruiken, verspreiden wij willens en wetens schadelijke genen in de populatie. Dit leidt tot grotere bedreigingen voor de toekomst van het ras naarmate er meer erfelijke aspecten van de "basale kenmerken" vitaliteit en fertiliteit in betrokken zijn. Dit is het niveau van ingrijpen waarop de toekomst van de rassen ècht in het geding komt.

Enkele foktechnische overwegingen.
Sinds het sluiten van de stamboeken werd er, noodgedwongen, verder gefokt met een beperkte groep dieren. Vanaf dat tijdstip werd er geen nieuwe erfelijke variatie toegevoegd aan de populaties. Er ging alleen nog erfelijke variatie verloren, met name als gevolg van de toenemende mate van inteelt. Door toeval konden stukjes erfelijke aanleg, die een "positieve werking" hebben, verloren gaan en konden genen met een "minder positief" effect de overhand krijgen binnen een ras.
Op zich is dit een heel normale zaak. Per definitie zal in een proces van ongericht verlies van erfelijke variatie, voor een deel van de kenmerken vroeg of laat een negatieve variant "aan de oppervlakte" komen. Hadden wij, door middel van tijdige en adequate selectie, richting gegeven aan dit verliesproces, dan hadden we een flink deel van de aldus ontstane problemen kunnen voorkomen.
Voor veel fokkers echter, reikt het fokdoel niet verder dan de standaard die op de shows wordt gehanteerd. Daarbij wordt de belangstelling voor de functionele eigenschappen van de hond naar het tweede plan geschoven. De hond, in zijn wezen en in zijn functioneren, werd ondergeschikt gemaakt aan de belangen van de exterieurfokkerij. In de praktijk blijkt, dat menigeen er weinig moeite mee heeft, om erfelijk belaste dieren, die het kampioenschap behaalden, op grote schaal in te zetten voor de fokkerij.
De meeste exterieuraspecten zijn nauwelijks relevant voor de overlevingswaarde van een ras. We mogen daarom, voor de kenmerken vitaliteit en fertiliteit, weinig positieve effecten van de exterieurselectie verwachten.
Aspecten in de beoordeling zoals "soundness" en "bone" bieden wellicht nog enige perspectief.
Echter, in grote lijnen, mogen wij stellen, is de selectie op uiterlijke kenmerken inadequaat ten aanzien van de toekomst van het ras.
We moeten vervolgens vaststellen dat elke vorm van inadequate selectie schadelijk is voor de toekomstkansen van een ras. We vergroten namelijk de inteelttoename en introduceren daardoor extra ongericht verlies van erfelijke variatie. Dit ongerichte verlies treedt op voor alle kenmerken, die niet door de selectiedruk in een bepaalde richting worden gestuwd.
Met het terugdringen van de natuurlijke selectie en het inslaan van de onzalige route van "compenseren in het milieu waar de erfelijke aanleg tekort schiet", hebben we ons op glad ijs begeven. We hebben de erfelijke fundamenten van onze rassen aangetast.
Het betreft een sluipend proces dat juist bedreigend is vanwege de ongemerktheid waarmee het zich voltrekt. De veranderingen, die van de ene generatie tot de volgende optreden, zijn meestal te klein om door de fokker te worden bemerkt. Slechts op basis van meten en vergelijken over langere perioden en meerdere generaties, komen we tot harde gegevens.
Om de veranderingen in vitaliteit en fertiliteit te kwantificeren moeten we gemiddelde waarden voor bijvoorbeeld groei, ontwikkeling, levensduur, worpgrootte en pupsterfte over de opeenvolgende generaties vergelijken. Ook aspecten, zoals de veranderingen in de frequentie van optredende afwijkingen en ziekten, geven een goede indicatie. Bij dit laatste moeten we uiteraard wel weer corrigeren voor de al eerder gesignaleerde optische effecten.
Ten aanzien van de aspecten groei en ontwikkeling kunnen we nog iets toevoegen. Er is die, voor bijna elk ras gehoorde, opmerking dat de dieren twintig en dertig jaar geleden "robuuster" en "minder verfijnd" waren.
Sommigen stellen dit om daarmee de vooruitgang te prijzen. Anderen brengen dit met enige zorg en vragen zich af hoe lang het ras deze verdergaande achteruitgang nog kan verdragen.
Lees verder op de volgende pagina >

In 1992 schreef Ir. Ed.J.Gubbels al over wat er mis ging bij het fokken van rashonden. Nu zo’n 20 jaar later is door het foute beleid van rasverenigingen en keurmeesters het probleem vele malen erger dan toen. Nog steeds wordt er niet genoeg aan gedaan om erfelijke afwijkingen tegen te gaan. Uiterlijk vinden zij nog steeds belangrijker dan de gezondheid en het welzijn van de dieren. Veel fokkers geven aan dat hun fokdieren zijn gekeurd op bepaalde erfelijke afwijkingen, maar in de meeste gevallen zijn de ouderdieren alleen maar gekeurd op de afwijkingen die bekend zijn bij het grote publiek, zoals heupdysplasie. Er moet in het hondenwereldje dus nog heel wat veranderd worden om gezonde rashonden krijgen.

Bestel HIER >

Trovet

Bestel HIER >

Eukanuba

Forza10

Hill’s

Sanimed

Bestel HIER >

Bestel HIER >

Specific

Bestel HIER >

Virbac